Wind op Isselt

Energiecoöperatie Samen Energie heeft met het project Soesterwijkwiek sinds 2012 een plan voor 2 windmolens op bedrijventerrein Isselt. Deze 2 windmolens, van elk ongeveer 4 MegaWatt, kunnen aan zeker 6.000 woningen groene stroom leveren. Dat is zo’n 10% van de vraag naar elektriciteit in Amersfoort. In de plannen zijn de molens 210 meter hoog (mast van 140 meter en wieken van 70 meter). De grond waar de windmolens zijn gepland, is van de gemeente en van het Waterschap.

Reageren en meer informatie

Als je wilt reageren, dan kan dat via het reactieformulier.

VR presentatie

In deze VR presentatie zie je de windmolens vanaf 12 plekken in Amersfoort en Soest.

Schermafdruk van de Zicht op Soesterwijk Wiek website

Waarom windenergie?

Windenergie is schoon én wind is nooit ‘op’. De lucht blijft schoon, het is beter voor het klimaat en we worden minder afhankelijk van aardgas uit Groningen en het buitenland. Wind en zon vullen elkaar aan. Op donkere dagen waait het vaak en op zonnige dagen is er meestal minder wind. Bovendien leveren windmolens ook ’s nachts stroom.

Bron: Amsterdam Wind/Tjasker Design

Wist je dat 1 windmolen net zoveel stroom opwekt als 25.000 zonnepanelen (12 voetbalvelden vol)? Een windmolen neemt dus veel minder ruimte in. Ook windmolens op zee zijn belangrijk, maar niet genoeg.

Amersfoortse duurzaamheidsadviseur Wouter Verduyn legt uit waarom alleen windmolens op zee niet de oplossing zijn

Verschillende infographics

Windmolens in Amersfoort

Amersfoort wil op eigen grond duurzaam energie opwekken en kiest daarbij voor wind- en zonne-energie. Natuurlijk kunnen nog veel daken gevuld worden met zonnepanelen, maar nog steeds is dit onvoldoende voor onze stroomvraag.

In 2017 heeft de gemeenteraad bepaald waar wel en geen windmolens mogen komen en waar zij aan moeten voldoen. Hier ging een enquête in het stadspanel aan vooraf (zie kader). Meer recent moeten alle 30 energieregio’s in het land van het Rijk onderzoeken waar het best duurzame elektriciteit op land kan worden opgewekt. Wat dit voor onze regio betekent, vind je in de Regionale Energiestrategie. Daar lees je ook dat de plek op bedrijventerrein Isselt verder moet worden onderzocht.

Meer weten over hoe een windmolen werkt? Kijk op www.wattisduurzaam.nl.

Draagvlakonderzoek uit februari 2016 onder 4.194 leden van het Amersfoortpanel:

  • 57% deed mee.
  • 70% is voorstander van actief zoeken naar geschikte locaties.
  • Twee locaties voorgelegd: Isselt en Knooppunt Hoevelaken.
  • Twee derde vindt locaties acceptabel.
  • Omwonenden Isselt lijken de locaties net zo acceptabel te vinden als alle respondenten.
  • Omwonenden knooppunt Hoevelaken vinden windenergie minder acceptabel.

Onderzoek naar gevolgen 2 windmolens op Isselt

Windenergie is er bijna altijd, een goed aanvulling op zonne-energie, het is duurzaam en efficiënt. Er zijn ook nadelen. Omwonenden kunnen zorgen hebben over hun gezondheid. Bijvoorbeeld door het geluid en de schaduw van de wieken (slagschaduw). Verder vallen windmolens erg op in het landschap. Vogels en vleermuizen kunnen tegen de draaiende wieken vliegen. Onderzocht is wat deze overlast voor mens, dier en landschap zou kunnen zijn. Uit dit milieuonderzoek blijkt dat de effecten binnen de wettelijke norm blijven.

De bouw van een windmolen zorgt voor (weinig) CO2-uitstoot. Deze hoeveelheid is na 3 tot 6 maanden draaien weer bespaard. Het staal en de metalen zijn goed te recyclen.

Afbeelding met daarop een aantal windmolen-termen uitgelegd

Start ruimtelijke procedure

Om hier 2 windmolens te mogen bouwen, moet de gemeente afwijken op het bestemmingsplan van het bedrijventerrein. Daar starten we een ruimtelijke procedure voor. In deze fase informeren we bewoners en ondernemers over de resultaten van de onderzoeken, wat de komst van de windmolens kan betekenen en hoe je op de plannen kunt reageren. We gaan in gesprek met belanghebbenden die last kunnen hebben van geluid en slagschaduw. Zo kijken we of er extra regels moeten en kunnen komen om eventuele hinder te verminderen.

Energiecoöperatie Samen Energie

Soesterwijkwiek is een project van energiecoöperatie Samen Energie. De coöperatie is opgericht door een groep bewoners uit het Soesterkwartier. Met hun plan voor 2 windmolens op bedrijventerrein Isselt is dit een 100% lokaal initiatief. Samen Energie wil de molens bouwen én beheren. 

Dat het initiatief uit Soesterkwartier komt betekent niet dat de opbrengst van de windmolens naar deze wijk gaat. Die zijn toegankelijk voor alle inwoners uit Amersfoort en ook voor mensen uit Soest. 

Voordelen van 100% Amersfoort

  • Opbrengsten blijven in Amersfoort (lusten en lasten).
  • Inwoners en ondernemers uit Amersfoort en Soest kunnen investeren in windaandelen.
  • De coöperatie kán winst maken, maar hoeft dat niet. Een groot deel van de opbrengst gaat naar de investeerders (molenaars), een ander deel naar een (gebieds)fonds. Met dit fonds kunnen weer allerlei activiteiten worden betaald, zoals duurzame projecten in Amersfoort of helpen bij een lagere energierekening.
  • Samen Energie wordt ook de beheerder van de windmolens. Daarmee blijven ze voor de omgeving aanspreekbaar, bijvoorbeeld over eventuele hinder.
Beeldmerk van Soesterwijk Wiek

Resultaten milieuonderzoeken

Milieuonderzoek

Voor de komst van 2 windmolens is wettelijk geen Milieu Effect Rapportage (MER) nodig. In een MER staan de verwachte effecten voor het milieu. Op verzoek van de gemeenteraad (december 2021) zijn de milieueffecten toch onderzocht. Hierbij gaat het om onderwerpen als geluid, slagschaduw, veiligheid, landschap, cultuurhistorie, archeologie en effect op flora en fauna. De uitkomsten zijn vergeleken met de wettelijk normen voor bedrijventerrein Isselt. 

Het resultaat van het milieuonderzoek is dat de windmolens voldoen aan de wettelijke normen. Het college van  B&W heeft deze conclusie overgenomen. Meer weten over de onderzochte onderwerpen? Download de aanmeldnotitie en de bijlagen die daarbij horen. Bezin voordat uw print want het zijn aardig wat bladzijden! 

Kaartje met daarop aangegeven de resultaten van de milieuonderzoeken

Afwijking op bestemmingsplan

Bedrijventerrein Isselt is een bedrijventerrein met milieuzonering. Dat betekent dat het een bedrijventerrein is waar zich zware industrie met veel geluid bevindt. Een windmolen past niet in het huidige bestemmingsplan. Daarom is een afwijking op het bestemmingsplan nodig. Stel dat op 1 juni 2023 de nieuwe Omgevingswet ingaat, dan valt de gevraagde aanpassing onder de Omgevingswet. Het heet dan niet langer een bestemmingsplan, maar een omgevingsplan.

Windmolens en geluid

Ook moderne windmolens maken geluid, maar veel minder dan oudere types. Te horen is het draaien van de wieken, de ronddraaiende as, de tandwielen en de generator boven in de windmolen. Door goede isolatie van de turbine is bij nieuwe windmolens het geluid van de generator bijna niet hoorbaar. Doordat het niet altijd even hard waait, varieert het geluid. Ook is er verschil tussen dag en nacht. Overdag is het vaak niet te horen, omdat er dan ook veel ander geluid is. Zeker op een bedrijventerrein. ’s Nachts is er minder omgevingsgeluid en kan de windmolen beter te horen zijn.

Hoe hoger de windmolens, hoe minder geluid er op de grond te horen is. Dicht bij de molen is het zoeven te horen van de naar beneden bewegende wiek. ‘s nachts kan het geluid een ritmisch karakter krijgen. Dat lijkt dan op een zoevend, zwiepend geluid. Verder weg wordt het geluid steeds zachter en klinkt het wat lager of doffer. Dit geluid wordt overigens door iedereen anders ervaren.

Infographic over het geluidsniveau van een windturbine
Bron: RIVM

Resultaten onderzoeken naar geluid

Uit een studie van het RIVM blijkt dat mensen last kunnen hebben van het geluid. Of van de zorg om laagfrequent geluid (onder de gehoorgrens). Dit verschilt van persoon tot persoon.

De aanwezigheid van windmolens en het geluid kunnen stress geven. En stress is niet goed voor de gezondheid. Uit recente onderzoeken van het Expertisepunt Windenergie & Gezondheid (RIVM en GGD) is geen relatie aangetoond tussen het geluid van een windmolen en effecten op de gezondheid (zoals hart- en vaatziekten, hoge bloeddruk en slaapstoornis). Het Expertisepunt windenergie & gezondheid van RIVM en de GGD zorgen ervoor dat de expertise en kennis rond windenergie actueel is. Zij vormen de basis voor de wet en regelgeving van het Rijk. Meer informatie lees je in deze factsheet gezondheidseffecten.

Ook is onderzoek gedaan naar laagfrequent geluid. Het RIVM heeft dit in een factsheet laagfrequent geluid verwoord.

Kaartje met daarop aangegeven de resultaten van het geluidonderzoek

Regelgeving geluid

Om geluidsoverlast zoveel mogelijk te beperken heeft de overheid landelijke regels opgesteld. Zo mag het  gewogen gemiddelde geluidsniveau over de gehele dag van een windmolen op de gevel van een woning maximaal 47 Lden zijn. Dit is inclusief de norm die ’s nachts geldt, namelijk maximaal 41 dB. Het geluid bij ongeveer 10  woningen in de buurt neemt toe, maar blijft allemaal onder de norm van de 47 Lden op de gevel. Met deze bewoners nemen we persoonlijk contact op.

Soesterwijkwiek moet als mogelijke exploitant het geluid meten en de gegevens minimaal 5 jaar bewaren. De gemeente wil dat Soesterwijkwiek de geluidsoverlast waar mogelijk beperkt. Als er meer geluid is dan afgesproken, dan moeten er maatregelen worden getroffen zoals uilenveren op de wieken of het stilzetten van de wieken voor bepaalde tijd. 

Windmolens en slagschaduw

Slagschaduw

De bewegende schaduw van de wieken heet slagschaduw. Mensen kunnen hier last van hebben, bijvoorbeeld als die slagschaduw over een raam van het huis gaat of over de tuin. Slagschaduw is er vooral in de lente en de herfst, omdat de zon dan lager staat. In de winter staat de zon nog lager en is de schaduw langer, maar schijnt de zon minder vaak. In de zomer staat de zon hoger, waardoor de schaduw van de windmolen veel korter is.

Kaartje met daarop aangegeven het slagschaduwgebied

Regelgeving slagschaduw

Er zijn strenge regels om de overlast van slagschaduw te beperken. Zo mogen woningen, scholen, zorginstellingen en kinderdagverblijven per jaar nooit meer dan 17 dagen gedurende 20 minuten per dag last hebben van slagschaduw. Om aan deze norm te voldoen, staan de twee windmolens per jaar minimaal 40 uur stil. De gemeente en de energie coöperatie gaan in gesprek met bewoners in de omgeving en bedrijven op de Isselt over slagschaduw. 

Slagschaduw en windmolens op Isselt

Nachtlicht

Windmolens hebben vaak ’s nachts een flikkerend rood lampje. Bij nieuwe windmolens staat zo’n nachtlicht niet altijd meer aan, maar alleen als een vliegtuig/helikopter de windmolen nadert. 

Vogels en vleermuizen

Resultaten onderzoek naar vogelsterfte

Uit het milieuonderzoek blijkt dat bedrijventerrein Isselt niet aantrekkelijk is voor vogels en vleermuizen om voedsel te zoeken of om te broeden. Wel is de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI-terrein)  een plek waar bekend is dat daar vleermuizen zijn. 

Vanwege de aanwezigheid van vleermuizen moet De coöperatie Samen Energie een ontheffing voor de Wet natuurbescherming aanvragen. Hiervoor is een zgn. natuurtoets nodig. Deze is nodig voor de uiteindelijke vergunningsaanvraag.

Zijn windmolens gevaarlijk voor vogels?

Resultaten onderzoek naar vleermuizen

In 2019 heeft Bureau Waardenburg een uitgebreid vleermuisonderzoek op het bedrijventerrein gedaan. Vooral de gewone dwergvleermuis komt veel voor op het terrein; de ruige dwergvleermuis en de rosse vleermuis komen regelmatig voor in de buurt van het bedrijventerrein. 

Veel dode vleermuizen worden niet verwacht. Bureau Waardenburg onderzoekt hoe het zit met vliegroutes van vleermuizen op deze plek. Dit onderzoek is nodig voor de ontheffing op de Wet natuurbescherming én om te bepalen of/hoe vaak de molens stil moeten staan om de vleermuizen te beschermen. 

Landschap & cultuurhistorie

De twee windmolens zijn zeker zichtbaar in het open landschap. Rond de voet (en mast?) van de molens staan bomen, struiken en gebouwen. De wieken steken behoorlijk uit. Sommige mensen vinden windmolens mooi, anderen vinden het een verstoring van het landschap. Of je de molens (goed) ziet, hangt natuurlijk af van de plek waar je bent. Via deze 3D visualisatie zie je vanaf twaalf plekken in Amersfoort en Soest wat het ruimtelijk effect is.

Resultaten onderzoek effecten op landschap 

Onderzocht is wat de invloed van de molens op de verschillende landschapstypen is. Rondom de geplande plek is er industrie, polderlandschap en een half open slagenlandschap (landschap van stroken door verkaveling, met bomen, struikenrijen, sloten en boerderijen). De conclusie van het onderzoek is dat windmolens op het landschap een ‘gematigd negatieve’ invloed hebben. Natuurlijk zorgen de windmolens voor verstoring van de horizon. Maar omdat het er twee zijn, is die verstoring beperkt, aldus het onderzoek. 

Wat pleit vóór deze plek is dat de molens aan de rand van het bedrijventerrein gepland zijn. Ze gaan vooral de hoogte in maar zijn in vergelijking met een flat veel minder groot (breed en diep). 

Resultaten onderzoek naar effecten op cultuurhistorie

De plek van de windmolens is in de buurt van de Grebbelinie, aan de overkant van de Eem. Om de Grebbeline goed zichtbaar te houden, is een open landschap belangrijk. De twee windmolens hebben daar een negatief effect op. Landgoed Coelhorst en de buurt De Birkt met hun historisch waardevolle boerderijen worden ‘matig aangetast’.

Veiligheid, bodem, archeologie en water

Resultaten onderzoek naar veiligheid

Ook onderzocht is de kans op een ongeluk, zoals het afbreken van een wiek, en de veiligheid voor mensen die in de directe omgeving verblijven. Verder is gekeken naar welke risicovolle installaties er zijn, naar mogelijk gevaar op de weg, het spoor en de vaarwegen, en of de molens ver genoeg van de hoogspanningskabels in de buurt staan. De twee windmolens voldoen aan alle wettelijke eisen.

Resultaten onderzoek naar verstoring bodem, archeologie en water 

De grond op het bedrijventerrein is al vaak onderzocht en gesaneerd. Er is dan ook geen aanvullend onderzoek nodig. De grond op het industrieterrein heeft een lage archeologische waarde. Ook is de plek waar de molens komen geen grondwaterbeschermingszone. Voor de bouw van de windmolen op het RWZI-terrein (rioolwaterzuiveringsinstallatie) moet de coöperatie nog wel een watervergunning waterstaatswerken aanvragen.

Hoe de ruimtelijke procedure eruit ziet

Om te komen tot een afwijking op het bestemmingsplan zodat windmolens mogelijk worden op deze plek, volgt de gemeente een ruimtelijke procedure. De gemeenteraad beslist uiteindelijk over de afwijking op het bestemmingsplan en de bouwvergunning.

 

Schematisch overzicht van de Ruimtelijke Procedure

Ontwikkelingen in Soest

In Soest is in 2021 het uitnodigingskader voor Wind opgesteld. Hierin staat dat het gebied ten westen van bedrijventerrein Isselt een ‘mogelijk kansrijke locatie’ is voor een of meer windmolens. Dat zou betekenen dat er in de toekomst meer windmolens mogelijk zijn in de buurt. Of dit haalbaar is moet nog verder worden onderzocht. Het college van B & W van Soest wacht nu eerst de vergunningverlening van de molens op De Isselt af. Dan volgt mogelijk een verder (milieu)-onderzoek.

Meer informatie volgt dan op www.soest.nl.  

Nieuwe Normen en lopende onderzoeken

Het Rijk bestudeert de vraag of er een afstandsnorm voor windmolens moet komen. Het standpunt van de gemeente is steeds, we gaan uit van de huidige wet en regelgeving. Mochten er nieuwe normen komen voor windenergie, dan zullen we deze meenemen in het uitwerkingsvoorstel of in de vergunningverlening.